Foça’nın Tarihi ve Genel Tanıtımı

foça-14

Foça ( Phokaia, Eski Foça ), İzmir’ in kuzeyinde yer alan bir sahil ilçesidir. Kent Antik Çağ’ da bir İyon yerleşimi olarak ortaya çıktığında civar denizde yaşayan foklardan dolayı Phokaia adını almış, sözcük günümüze Foça olarak gelmiştir.

Foça (Phokaia) adalarında yaşayan foklardan adını alan Phokaia, Aiollar tarafindan MÖ 11. yüzyılda kuruldu. O zamanlarda en önemli İyonya’nin yerleşim yerlerinden biri olan Phokaia’de İyon yerleşimi MÖ 9. yüzyıl da baslamistir. Tarihte usta denizci olarak bilinen Phokaialılar, ayrica mühendislikteki gelismileri ve başarıları ile Ege, Akdeniz ve Karadeniz’e de birçok sayıda koloni kurmuslardir.

Foçalılar’ın tarihte bildigimiz en önemli kurmus oldugu kolonilerden baziları: Karadeniz’deki Amysos (simdiki Samsun); Çanakkale Boğazı’ndaki Lampsakos (simdiki Lapseki); Midilli Adası’nda Methymna (simdiki Molyvoz); ve Avrupadaki Elea -simdiki Velia- (İtalya); Alalia (Korsika); Massalia -simdiki Marsilya- (Fransa) ‘ dır.

Ayrica Phokaialılar İonya’da, doğal altın-gümüş karışımı kullanarak “elektron” sikkeyi tarihte ilk defa bastıranlardan biri olarak bilinmektedirler. Elbette bu medeni ilerleme o zamanin bircok uygarliklarinida etkilemis ve onlari Anadoluya cekmistir. Cenevizliler simdiki Yenifoça’yi ilk kuranlardandir.

Foça sirasiyla tarihte; 13. yüzyılda Çaka Bey tarafindan alinarak Anadolu Beyliklerine, ve daha sonrada Saruhanoğulları Beyliği’nin yönetimine gecmistir. 1455’te ise Fatih Sultan Mehmet buyuk fetihten sonra Foça’yı alarak Osmanlı İmparatorluğu topraklarına dahil etmistir.

20100831__32312274

Bu gibi medeniyetliklere ve topluluklara merkez olusturdugu icin Foça onemli bir arkeolojik merkez haline gelmistir. 1953 yilinda başlayip ve günümüze kadar aralıksiz devam edip gelen kazılarda, Helenistik döneminden kalan tiyatro, Athena Tapınağı ve Kutsal Alanı, Liman Kutsal Alanı (Kybele’ye ait olduğu düşünülmekte) ile Pers Anıt Mezarı (Foça’nın 7 km doğusundaki “Taş Ev” olarak bilinen) ortaya çıkarılmış, ve günümüze kadar gelmiştir.

Bahse konu Pers Anıtı; bölgeyi MÖ 492 yılında istila eden Ahamenid-Pers Ordusu komutanları için bir anıt olarak yapılmış; daha sonra mezar, ağıl, gözetleme noktası, mola yeri gibi amaçlar için kullanılmıştır. Anıt; Anadolu’ da bulunan ender Pers yapılarından birisidir.

Nüfus

1893 yılı Osmanlı nüfus sayımına göre Foça’da yaşayan kişi sayısı 17.321 kişidir. Bunların büyük çoğunluğu (%61,2) Rumlardan oluşmaktadır (10.596 kişi). Foça’daki Türk nüfusu ise 3.762 kişidir (%21,7). Foça nüfusunun %17’sini ise Osmanlı tebası dışındaki yabancılar oluşturmaktaydı.

Günümüzde ise, kış mevsiminde ki nüfusu 40.000 yazın ise 230.000 olmaktadır. İzmir de doğal kalmış ilçelerden biridir.

Foça halkı dayanışma içinde mutlu yaşarlar. Taş evleri mevcuttur. Sadece yaz değil kışında gelen turist sayısı da fazladır. Foça’da yılın büyük bölümünde Poyraz esdiğinden çok temiz ve bol oksijenli havası vardır.

manzara-resimleri1Etkinlikler

Foça’da çok uzun zamandan beri yapilan festivaller son yıllarda ayri bir boyut alarak uluslararası düzeye taşınmıştır. 2004 yılından günümüze kadar yapılan festivaller artık Uluslararası Foça Festivali olarak bilinir. Genelde üç gün devam eden festivaller birçok ünlüyü ve ziyaretçileri Foça’ya getirmektedir.

Turistik Mekanlar

Foça bircok tarihi ve turustik gezi yerlerine sahiptir.
Homeros (unlu tarihci) bahsettigi Siren Kayalıkları Foça’da yer almaktadır. Ona gore oradan gecen denizciler icin bir zamanlar bircok rivayetlere konu olmustur bu kayalıklar. Foça irili ufaklı bir çok adanın serpilmiş görüntüsüne sahiptir.

Foça Turk Rivierasi olara bilinen Mersin, Antalya dan baslayip Izmire kadar uzanan bolgenin icinde bulunmaktadir. Bu da bircok yerli ve yabanci turistleri “mavi tur”lara veya diger gezilere durak yapmaktadir.

Foça’nın denizi çok berrak ve temizdir. Sayısız koylara sahip şehrin halka açık plajı bulunmaktadır. Ege Bölgesi’ nde temiz deniz ve çevre anlamını taşıyan mavi bayraklı yerler statüsündedir.

Osmanli ve diger medeniyetlerden kalan tarihi evler ve mekanlar da, deniz, balik tekneleri ve doga butunlugu ile birlesmesi Foca ya Akdeniz kentlerini animsatmasinda buyuk etkileri vardir.

Akdeniz Fokupui_de_foca_dormind-1024x768

Sayilari giderek azalan akdeniz fokunun yaşam alanlarından biridir, Foca. Ayrica akdeniz foklari kentte her yil yaz aylarinda duzenlenen festivallerin de onemli bir sembolu haline gelmistir. Bu sevimli Foca fokuna Merkez Bankasi 1996 yilinda ozel hatira parasi bastirmistir.

Foca’da soylarini tukenmekten korumak amaciyla devletin ve universitelerin arastirma merkezleri mevcuttur. Avlanilmasi kesinlikle yasak olan fokun balikcilar tarafindan da  korunuldugu bilinmektedir. Foklar ayrıca WWF dünya örgütü tarafından koruma altındadır.

Eğitim

Foça’da devletin ve hayırsever vatandaşların katkıları ile kurulan 4 tane ilköğretim okulu, Anadolu Lisesi, Lise, Anadolu Otelcilik ve Turizm Meslek Liseleri ile Dokuz Eylül üniversitesinin turizm ve otel işletmeciliği meslek yüksek okulu bulunmaktadır.

Okuma-yazma orani %95 uzerindedir.

Çevresi

Yeni Foça, Gerenköy, Bağarası belde belediyeleri son çıkan kanunla Foça ilçesine bağlanmıştır.